İthalatçı ordusunda patlama: 3 kat arttı

Türkiye İstatistik Kurumu'nun Girişim Özelliklerine Göre Dış Ticaret İstatistikleri, Türkiye'de dış ticaret yapan firmaların yapısındaki değişimi ortaya koydu.

2025 yılında ihracat bir önceki yıla göre yüzde 4,4 artarak 273 milyar 361 milyon dolara yükselirken, ithalat yüzde 6,2 artışla 365 milyar 370 milyon dolara çıktı. 2021-2025 döneminde ise ihracat yüzde 15,8, ithalat yüzde 33,3 arttı.

İTHALATÇI SAYISI 3,1 KAT ARTTI

Ekonomi'den Merve Yiğit Can'ın haberine göre, firma sayılarındaki değişim ise dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. 2021'de 101,3 bin olan ihracatçı firma sayısı 2025'te 166,5 bine yükseldi. Böylece ihracatçı sayısındaki artış yüzde 64,3 oldu. Aynı dönemde ithalatçı firma sayısı 102,9 binden 323,8 bine çıktı. İthalatçı sayısı 5 yılda yüzde 214,5 artarak 3,1 katına ulaştı.

2021 yılına kadar ihracatçı firma sayısı ithalatçıların üzerinde bulunurken, bu yıl itibarıyla tablo tersine döndü. İthalatçı ve ihracatçı firma sayısı arasındaki fark 2021'de 1.612 iken, 2022'de 59 bin 147'ye, 2023'te 113 bin 559'a, 2024’te 138 bin 940'a ve 2025'te 157 bin 310'a yükseldi.

İTHALATÇILARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ MİKRO İŞLETME

İthalatçı firmaların çalışan sayılarına göre dağılımı da dikkat çekti. 2021'de ithalat yapan firmaların yüzde 63'ünü 1-9 çalışanı bulunan mikro işletmeler oluştururken, bu oran 2024 ve 2025'te yüzde 87,1'e yükseldi.

Buna karşılık 250 ve daha fazla çalışanı bulunan büyük işletmelerin ithalatçı firmalar içindeki payı 2021'de yüzde 3,1 iken, 2024 ve 2025'te yüzde 1,1'e geriledi.

Ancak firma sayısındaki bu değişim ithalatın parasal büyüklüğüne aynı ölçüde yansımadı. 1-9 çalışanı bulunan mikro işletmeler 2021'de toplam ithalatın yüzde 10,6'sını gerçekleştirirken, bu oran 2023'te yüzde 12,9'a çıktı. Mikro işletmelerin ithalattaki payı 2024'te yüzde 11,1, 2025'te ise yüzde 10,7 oldu.

250 ve üzeri çalışanı bulunan büyük işletmelerin toplam ithalattaki payı ise 2021'de yüzde 61,4 seviyesindeyken, 2024'te yüzde 58,7, 2025'te yüzde 59,4 olarak gerçekleşti.

SANAYİNİN İTHALATTAKİ PAYI GERİLEDİ

Dış ticarette sanayi sektörü ağırlığını korusa da ithalattaki payında belirgin bir gerileme yaşandı.

2021'de ihracatın yüzde 58'ini sanayi sektöründeki girişimler gerçekleştirirken, bu oran 2023'te yüzde 56'ya, 2025'te ise yüzde 57,6'ya geriledi. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ihracattaki payı da aynı dönemde yüzde 38'den yüzde 37,7'ye indi.

İthalatta ise sanayinin payındaki düşüş daha belirgin oldu. 2021'de toplam ithalatın yüzde 51,8'ini sanayi firmaları gerçekleştirirken, bu oran 2023'te yüzde 46,8'e, 2025'te yüzde 45,4'e geriledi.

Buna karşılık ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ithalattaki payı 2021'de yüzde 33,5 iken, 2025'te yüzde 37,8'e yükseldi.

İTHALAT TEK ÜLKEYE YOĞUNLAŞTI

Dış ticarette ülkeler bazındaki yoğunlaşma da son 5 yılda önemli ölçüde değişti. 2021'de girişimlerin yüzde 43,5'i ihracatını tek ülkeye gerçekleştirirken, bu oran 2025'te yüzde 39'a geriledi. İthalatta ise tam tersi bir tablo ortaya çıktı.

Tek ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı 2021'de yüzde 57,7 seviyesindeyken, 2025'te yüzde 84,6'ya yükseldi. Böylece 2025 itibarıyla ithalat yapan girişimlerin yaklaşık 6'da 5'i dış alımını tek bir ülkeye yoğunlaştırmış oldu.