Vadesiz paranın aylık getiri kaybı 85 milyar lira

Dünya Gazetesi'nden Ufuk Korcan'ın yazısından alıntı

Türkiye’deki tasarrufların yüzde 33’ü Türk Lirası mev­duatta tutuluyor. TL mevduatla­rın yüzde 89.15’inin vadesi 3 ay­dan kısa. Vadesiz mevduattaki 2.8 trilyon TL’nin toplam içeri­sindeki payı yüzde 16.68 seviye­sinde.

Mevduattaki yüzde 3’lük net getiriye göre vadesiz hesap­lardaki paranın aylık getiri kaybı 85.1 milyar TL

Türkiye’de tasarruf sahiple­rinin büyük bölümü risk almayı sevmeyenlerden oluşuyor. Tür­kiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) verilerine göre, finan­sal piyasalarda nisan ayı sonu itibarıyla 48 trilyon TL büyük­lüğünde tasarruf var.

Bu biriki­min yüzde yüzde 33’ü Türk Li­rası mevduatta, yüzde 20’si Dev­let İç Borçlanma Senetleri’nde (DİBS) tutulan paralardan olu­şuyor.

Toplam tasar­rufların yüzde 12.5’i döviz hesaplarından, yüzde 9.4’ü ise kıymet­li madenler depo he­saplarında bulunuyor.

Hisse senetlerinin top­lam tasarruflar içeri­sindeki payı yüzde 12.5 seviyesinde. Dolayısıy­la tasarruf sahiplerinin yarısından çoğunun parasını sa­bit getirili enstrümanlarda de­ğerlendirmeyi tercih ettiği anla­şılıyor.

Döviz ve altındaki ‘ sadık’ kitle

Altın ve döviz cephesinde öy­le bir kitle var ki piyasalarda ne olursa olsun yatırım tercihlerini koruyor. Yani bu iki enstrüman­da kemikleşmiş bir kitle var. Bu­nun en büyük nedeni ise geçmiş yıllarda yaşanan ekonomik kriz­ler. Söz konusu dönemlerde kur­larda yaşanan yukarı yönlü hare­ketler döviz tutma alışkanlığını arttırdı.

Yine Türkiye’de ons fi­yatı ve dolar kurunun çarpılma­sıyla belirlenen altın fiyatlarının performansı geleneksel alışkan­lıklarla birleşince altında da ‘sa­dık’ bir yatırımcı kitlesini orta­ya çıkardı. Tasarruflar içerisin­de aslan payına sahip olan Türk Lirası mevduatın vade yapısına bakıldığında, kısa vadede kalma eğilimi yıllardır devam ediyor. Mevduat tarafındaki tasarrufla­rın, döviz ve altındaki gibi katılı­ğa sahip olmadığı ve piyasalarda­ki trende göre hareket ettiği ‘dü­şük faiz’ politikası uygulandığı dönemde görüldü.

Getiri almayan 2.8 trilyon TL

Türk Lirası mevduatın vade da­ğılımına bakıldığında ise tasar­rufların yüzde 89.15’inin vadesi 3 aydan kısa. 1 ay vadeli mevduatın payı yüzde 24.78, 3 ay vadeli mev­duatın payı yüzde 47.7 seviye­sinde. Burada dikkat çeken nok­ta, vadesiz mevduatta tutulan ve toplam Türk Lirası mevduat için yüzde 16.68’e denk gelen 2.8 tril­yon TL.

Vadesi mevduattaki 2.8 trilyon TL’nin aylık yüzde 3 net getiri fırsatı dikkate alındığın­da aylık getiri kaybının 85.1 mil­yar TL olduğu hesaplanıyor. Bu kadar büyük bir paranın getiri­siz ‘boşta’ durmasının en önem­li nedeninin faiz hassasiyeti olup parasını bankalarda tutan vatan­daşlardan kaynaklandığı söyleni­yor. Diğer taraftan aylık otomatik fatura ödemeleri ve diğer harca­malarını bu hesaptan karşılamak isteyen bir kesimin de olduğu ifa­de ediliyor.

Gözler Merkez’in faiz kararlarında

Mevduat yatırımcısını yakın­dan ilgilendiren Merkez Ban­kası’nın Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısı bugün yapıla­cak. Piyasaların genel beklenti­si Merkez Bankası’nın yüzde 37 seviyesinde bulunan politika fai­zinde (1 haftalık repo) değişikliğe gitmeyeceği yönünde. Ancak 300 baz puanlık faiz artışı bekleyen az sayıda ekonomist de var. Mor­gan Stanley, Goldman Sachs ve Bank of America (BofA) gibi ya­bancı kurumlar da Merkez Ban­kası’nın faiz değişikliği yapma­sını beklemiyor.

Morgan Stanley, manşet enflasyonun 2026’nın dördüncü çeyreğinde gerilemesi­ni, Merkez Bankası’nın temkin­li gevşeme döngüsüne yeniden başlamasını ve ana politika fa­iz oranını 200 baz puan düşüre­rek yüzde 35’e indirmesini bek­liyor. Kurum, 2027’de Merkez Bankası’nın yıl sonuna kadar ana politika faiz oranını kademeli olarak yüzde 27.50’ye indireceği­ni öngörüyor.