Ticari kredilerde bıçak kemiğe dayandı

Enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan yüksek faiz ve parasal sıkılaştırma politikaları, şirketlerin borçlanma maliyetini artırıp üretimi zorlaştırırken, düşen satın alma gücüyle birleşerek piyasada likidite sıkıntısına yol açtı.

Takipteki alacak stoku 914 milyar lira

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre; toplam takip­teki alacak stoku 2 Ekim 2026 itibarıyla 914,6 milyar liraya ulaştı. Bankacılık sektörünün toplam kredi hacminin cari olarak yüzde 35 büyüdüğü son bir yılda takipteki alacaklar ise görünürde (cari olarak) yüz­de 81,5 arttı.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkla­dığı tüketici fiyatları (TÜFE) bazında yüzde 29,73 olan yıllık enflasyondan arındırıldığında söz konusu alacaklarda yüzde 39,9 gibi ürkütücü bir reel bü­yüme olduğu görülüyor. Takibe düşen alacakların toplam kredi hacmine oranı ise yüzde 2,4’te­nen yüzde 3,2’ye yükseldi.

Dünya gazetesinden Naki Bakır'ın haberine göre, yüksek faiz düzeyi ve insan­ların ödeme gücünü yitirmesi sorunlu kredilerdeki büyüme­nin iki ana etkenini oluşturu­yor. Türkiye’de hane halkı ve KOBİ’ler uzun yıllar boyunca enflasyonun altında­ki faiz ortamında, nakit sıkı­şıklıklarını “borcu borçla dön­dürerek” yönettiler. Bir ban­kanın kart borcu, diğerinin ihtiyaç kredisiyle kapatılabi­liyordu. Faizler radikal şekil­de yüksek kalıp kredi limitleri daraltılınca, ekonominin üre­tim ayağında çarkın dönmesi zorlaştı.

Bireysel borçlarda yüksek takibe düşme oranı

Ödeme gücü kaybının en net yansıması, sosyal risk ba­rındıracak şekilde bireysel borçlardaki bozulmada görül­dü. Bireysel borçlarda takibe düşen hacim, son bir yılda cari olarak yüzde 81,6 artarken; bu kalemdeki yıllık reel artış yüz­de 40 olarak gerçekleşti.

Bireysel borçların alt ka­lemlerine bakıldığında konut, taşıt gibi büyük yatırımlar ye­rine ağırlıkla günlük tüketi­me ve geçime yönelik harca­malara yönelik borçlanma ve bu borçlardaki ödeme güçlüğü dikkati çekiyor. Bireysel kre­di kartlarında takibe düşen hacim son bir yılda cari baz­da yüzde 85,8, reel olarak yüz­de 43,2 artarak 199,7 milyar liraya ulaştı, takibe dönüşüm oranı da yüzde 4,2’den yüzde 5,7’ye yükseldi.

Geçim derdiy­le “ihtiyaç” kredisine sarılan yurttaşların batık hacmi yıllık yüzde 77,2 (reel yüzde 36,6) ar­tışla 176,7 milyar liraya ulaştı. Bu krediler, takibe dönüşüm oranında yüzde 6,8 ile tüm ka­lemlerin üzerine çıktı. Konut kredilerinde takibe düşmüş hacim de yüzde 34,7’lik reel artışla 1 milyar 750,6 milyon liraya ulaştı. Pastadaki payı 564 milyon lira ile düşük ol­sa da taşıt kredilerinde takibe düşen hacim de son bir yılda reel olarak yüzde 43,9 arttı.

Ticari kredilerde de bıçak kemiğe dayandı

Sadece tüketici değil, üretici ve ticari segment de yüksek fa­iz-düşük talep kıskacında. Ti­cari ve diğer kredilerde takibe düşen alacak hacmi 535,7 mil­yar liraya ulaştı. Ticari taraf­taki batıklar son bir yılda ca­ri olarak yüzde 81,7, reel olarak yüzde 39,8 artış gösterdi. Ti­cari segmentin alt kırılımla­rında, ciroların erimesi ve ar­tan sabit giderler (kira, maaş, hammadde) nedeniyle tam an­lamıyla bir likidite sıkışıklığı gözleniyor. Özellikle KOBİ’le­rin yükü giderek ağırlaşıyor.

Ekonominin bel kemiği olan KOBİ’lerin takibe düşen kredi hacmi son bir yılda yüzde 86,3 (reel yüzde 43,6) artışla 318,7 milyar lirayı buldu. KOBİ’lerin takibe düşme oranı yüzde 4,1’e çıktı. Şirketlerin nakit akışını yönetmekte zorlandığının en net göstergesi olan taksitli ti­cari kredilerdeki takibe düşen hacimde, yıllık cari artış yüz­de 107’ye, reel büyüme yüzde 59,6’ya ulaştı. Şirketlerin rutin harcamalarını döndürdüğü ku­rumsal kartlardaki batık hac­mi ise son bir yılda yüzde 110,1 (reel bazda yüzde 62) oranında net bir patlama kaydetti.