Şeftaliyi tarlada 15 liraya alıp markette 100 liraya satıyorlar

Şeftali ve nektarinde kriz yaşanıyor. 2025/2026 sezonunda yaşanan şiddetli don olayları, şeftali ve nektarin üretimini büyük ölçüde düşürmüş; Türkiye genelinde yüzde 45’e varan oranlarda sert azalmalar yaşanırken, üretim 649 bin tona kadar gerilemişti.

Hatta bazı bahçelerde yüzde 90’ı aşan verim kayıpları görülmüştü. Bu yıl ise ağaçlarda ürün bol olmasına rağmen artan maliyetler sebebiyle çiftçi âdeta kâbusu yaşıyor.

Kilo başına üretim maliyeti 20 liraya dayanırken, toptan alım fiyatlarının 15-17 lira bandında kalması üreticiyi zararına satışa zorluyor. Tarladan çıkış fiyatı maliyetin bile altında olan ürünler ise tüketiciye ulaşana kadar katlanarak el yakmaya devam ediyor.

MALİYETİ KARŞILAMIYOR

Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre girdi maliyetlerindeki fahiş artış, meyve üreticisinin belini bükmüş durumda.

Günlük işçi yevmiyelerinin 2.000 TL’ye, budama maliyetlerinin ise 2.500 TL’ye ulaştığını belirten üreticiler, işçiliğin toplam giderler içindeki payının yüzde 50’ye yaklaştığına dikkat çekiyor.

Bursa’da uzun yıllardır şeftali üreticiliği yapan Mehmet Yılmaz, mevcut tabloyu şu sözlerle özetliyor:

İki dönümlük, yaklaşık 100 ağaçlık bir bahçenin sadece işçilik masrafı 70 bin lirayı buluyor. Buna ilacı, gübresi, mazotu ve sulamasını da eklediğinizde toplam maliyet 150 bin liraya dayanıyor.

Ağaç başı ortalama 80 kilo verim alsanız, ürünün kilosu size zaten yaklaşık 19-20 liraya mal oluyor. Fakat bugün büyük marketlerin alım fiyatı 15 ile 17 lira arasında.

Kendi işçiliğini kendi yapan belki ayakta kalır ama işçi tutan üretici şu an her kiloda cepten yiyor.

MEYVE SUYU YAPILACAK

Sektördeki tek sorun yüksek girdi maliyetleri değil. Döviz kurunun baskılanması ve içerideki yüksek enflasyon, Türk ürünlerinin yurt dışı pazarında pahalı kalmasına neden oluyor. İhracatın yavaşlamasıyla birlikte iç pazarda ciddi bir arz fazlası oluşmuş durumda. Adana’da nektarin hasadı yapan üretici Ahmet Demir “Dışarıya mal gönderemiyoruz. İhracat olmayınca bütün mal iç piyasaya yığıldı, iç piyasa da bunu çekmiyor. Büyük alıcılar şu an alımı durdurdu durduracak. Taze tüketim için satamadığımız ürünü mecburen meyve suyu fabrikalarına (suluk) yönlendiriyoruz. Orada da fiyat 7 liraydı, ürün çokluğu bahane edilerek 5 liraya kadar düşürüleceği konuşuluyor. Hep beraber batıyoruz” diyor.

SOĞUK HAVA DEPOSU ÇÖZÜM DEĞİL

Şeftali ve nektarinin yapısı gereği uzun süre depolanamaması, krizin en kritik noktasını oluşturuyor. Elma veya armut gibi aylarca bekletilemeyen bu meyveler, soğuk hava depolarında maksimum 1 ila 2 ay dayanabiliyor. Sezonun bitmesine henüz aylar varken piyasada alımların yavaşlaması, depolama imkânı kısıtlı olan üreticiyi panik satışına yöneltiyor. Sahadaki genel beklenti ise oldukça karamsar: Eğer acil bir destek mekanizması veya ihracat kapılarında bir rahatlama sağlanmazsa, önümüzdeki haftalarda binlerce ton meyve zararına bile alıcı bulamayarak dalında çürüme tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.

TÜRKİYE ŞEFTALİ VE NEKTARİN ÜRETİMİ

Yıl-Üretim Miktarı

2022975.000 ton

20231.100.000 ton

20241.180.000 ton

2025649.000 ton

20261.000.000 + ton (tahminî)

NEREDE ÜRETİLİYOR?

Bursa: Türkiye’nin şeftali başkentidir. Hem sofralık hem de sanayilik üretimde açık ara lider konumdadır.

Mersin ve Adana: Özellikle “erkenci” (sezonu erken açan) nektarin ve şeftali türlerinde Türkiye’nin can damarıdır. Hasat ilk olarak bu sıcak bölgelerde başlar.

Çanakkale (Lapseki): İhracatlık ve yüksek kaliteli iri şeftali üretiminde markalaşmış bir merkezdir.

İzmir (Selçuk): Ege Bölgesi’nde üretimin en yoğun yapıldığı, özellikle nektarin konusunda öne çıkan merkezlerden biridir.

Şeftali tarlada bol ancak vatandaş yine pahalı yiyor! 15’e alıp markette 100 liraya satıyorlar

200 BİN TON İHRACAT

Türkiye, ürettiği şeftali ve nektarinin ortalama yüzde 15 ila 20’sini (yaklaşık 150 - 200 bin ton arası) taze meyve olarak ihraç etmektedir.

Üretimin geriye kalan çok büyük bir kısmı (yüzde 80-85) iç piyasada taze olarak tüketilmekte ve meyve suyu (suluk) sanayisine gitmektedir.

İhracatta en büyük pazarımız açık ara Rusya’dır. Rusya’yı genellikle Almanya, Romanya, Irak ve diğer Orta Doğu ülkeleri takip eder.