İşçi, memur, emekli enflasyona yenildi!

Dünya Gazetesi'nden Naki Bakır'ın yazısıdan alıntı

Haziranda aylık TÜFE artışı yüzde 1-1,5 gelirse SSK ve BAĞ- KUR aylığında yılbaşına göre reel kayıp yüzde 5’i bulacak, memurların artışı sıfırlanacak.

SSK ve BAĞ-KUR emeklisi, ikinci yarı için, yüzde 18 dolayında beklenen enflasyon kadar zam alırsa, aylıkları reelde ocak ayı düzeyine geri gelmiş olacak.

Ekonomide parasal sı­kılaşma adımları sü­rerken, küresel eko­nomideki olumsuzluklar ve jeopolitik risklerin yarattığı baskı dezenflasyon sürecini zorlaştırdı.

Bu görünüm için­de işçi, memur ve emeklile­re yılbaşında yapılan zamlar, yılın ilk yarısı dolmadan reel olarak önemli ölçüde eridi.

Açıklanan ve beklenen veri­lere göre yılbaşından bu yana olan seyriyle enflasyon, farklı gelir gruplarına yapılan artış­ların satın alma gücü üzerin­deki etkisini hızla aşındırdı.

Ocak ayında yapılan zamlar, fiyat artışlarının hızına bağ­lı olarak kısa sürede erirken, temmuz dönemine kadar ge­çen süreçte tüm kesimlerde reel gelirler enflasyon karşı­sında baskı altında kaldı.

SSK ve BAĞ-KUR’lu 2025’in de altında

SSK ve BAĞ-KUR emeklile­ri, her yıl ocak ve temmuzda iz­leyen altı ay için Türkiye İsta­tistik Kurumu’nun (TÜİK) tü­ketici fiyat endeksine (TÜFE) göre bir önceki altı aydaki enf­lasyon kadar zam alıyor. Söz konusu emeklilerin aylıklarına bu yılın başında, Temmuz-A­ralık 2025 dönemindeki TÜFE artışı kadar olmak üzere yüzde 12,19 zam yapılmıştı.

TÜFE’de daha ocak-mart döneminde yüzde 10,04’e ula­şan birikimli artışla bu emek­lilerin ilk yarı zammı büyük oranda geri alınmış oldu. Biri­kimli enflasyon nisanda yüzde 14,64’e vardığında bu kesimin aylıkları reel olarak 2025 so­nundaki düzeyinin yüzde 2,1; enflasyon ocak-mayıs döne­minde yüzde 16,61’e ulaştığın­da ise yüzde 3,8 altına indi. Ha­ziranda aylık enflasyon yüzde 1 gelirse 6 aylık birikimli enf­lasyon yüzde 17,8’e; yüzde 1,5 gelirse yüzde 18,4’e ulaşacak. SSK ve BAĞ-KUR emekli ay­lığındaki reel kayıp; yüzde 1’lik haziran enflasyonu olasılığın­da yüzde 4,7’ye; yüzde 1,5’lik aylık enflasyon olasılığında ise yüzde 5,2’ye varacak.

Memur ve emeklisi de kayıpta

Memur maaş artışları, kamu görevlileri sendikaları ile hü­kümet arasında gerçekleştiri­len toplu iş sözleşmesine göre altı aylık dönemler için belir­leniyor, ilgili dönemdeki enf­lasyon alınan zammı aşarsa aradaki fark, izleyen dönemin artışına ekleniyor. Söz konusu artışlar memur emekli aylıkla­rına da aynen uygulanıyor.

Memur ve emeklilerinin 2026 ilk yarı toplu sözleşme zammı yüzde 11 olarak belir­lenirken, 2025’in ikinci yarı­sında aldıkları yüzde 5’lik zam ve aynı dönemde gerçekle­şen TÜFE artışına göre olu­şan yüzde 6,85’lik enflasyon farkının da eklenmesi ile ocak ayındaki artış yüzde 18,60 olarak uygulanmıştı. İlk beş ayın sonu itibarıyla bu zam­mın yüzde 98,3’lük kısmı ge­ri alınmış oldu, başka deyişle reel maaş ve aylıklar mayıs so­nu itibarıyla Aralık 2025 dü­zeyinin sadece yüzde 1,7 üze­rinde kaldı. Haziran TÜFE ar­tışı beklendiği gibi yüzde 18’i aşarsa altı aylık birikimli enf­lasyonla bu kesimin maaş ve aylıklarına yılbaşında yapılan zamlar da neredeyse tama­men geri alınmış olacak.

Haziran için düşük enflasyon beklentisi

TÜİK’in 3 Temmuz Cuma günü açıklayacağı, haziran ayı TÜFE verilerine ilişkin piyasada oluşan beklentiler genel olarak ılımlı ama yukarı yönlü risklerin de olduğu bir bantta toplanıyor. Merkez Bankası’nın Piyasa Katılımcıları Anketi’nde beklentilerin uygun ortalaması yüzde 1,36 çıkarken, ekonomi kurumlarının beklentileri yüzde 1,2- yüzde 1,7; analistlerin medyan tahmini olarak en yaygın beklenti yüzde 1,4- yüzde 1,5 aralığında. Haziran enflasyonu, ilk yarı kapanışı açısından kritik olduğu için piyasada özellikle “Yüzde 1,5’in altı / üstü” ayrımı izleniyor. Yüzde 1,5 ve üzeri altı aylık enflasyonu yukarı taşırken, yüzde 1,3 ve altı ise reel erime hesaplarını bir miktar sınırlayacak.

Reel asgari ücrette de ciddi erime

Net asgari ücret 2026 başında yılın tümü için geçerli olmak üzere yüzde 27 oranında 5 bin 971,5 TL artırılarak 22 bin 104 liradan, 28 bin 75,5 liraya yükseltilmişti. İlk beş aydaki yüzde 16,61’lik enflasyonla indirgendiğinde asgari ücrette reel artış yüzde 8,9’a; ücretin reel değeri (alım gücü) de 24 bin 73 liraya indi. Altı aylık birikimli enflasyonun yüzde 17,8 olması durumunda asgari ücrette reel artış haziran sonu itibarıyla yüzde 7,8’e; yüzde 18,4 olasılığına göre ise yüzde 7,3’e inmiş olacak. Yılın tümü için belirlenen asgari ücrette ara zam yapılmaması durumunda izleyen aylarda yaşanacak enflasyonla aşınma süreci devam edecek. Birikimli enflasyonun yüzde 27’ye ulaştığı ayda asgari ücrete bu yılın tümü için yapılan artış reel bazda sıfırlanacak. Birikimli enflasyon yıl içinde bu düzeyi aştığında ise asgari ücret reel olarak 2025 sonundaki düzeyinin de altına inmiş olacak. Enflasyonda Merkez Bankası’nın yıl sonu tahmininin üst bant değeri olan yüzde 26’lık hedefin tutma şansı zayıf, daha yüksek yıllık enflasyon olasılığında ise asgari ücretli 2027’ye reel kayıpla girecek.

Temmuzda rahatlama olacak mı?

Nisandan beri reel kayıpta olan SSK ve BAĞ-KUR emeklileri, ikinci yarı için, ilk yarıda yüzde 18 dolayında olması beklenen enflasyon kadar zam alacak. Bu durumda reel olarak aylıkları ancak Ocak 2026 düzeyine geri gelmiş olacak.

Yılın ilk altı ayı için yüzde 11 toplu sözleşme zammı alan memur ve emeklileri için de ilk altı ay için belli olacak TÜFE artışına göre yüzde 6,1- yüzde 6,6’lık bir enflasyon farkı doğacak. Bu fark, yüzde 7’lik ikinci yarı zammının üzerine eklendiğinde bu kesimin ikinci yarı artışları yüzde 13,5- yüzde 14,1 dolayında gerçekleşecek. Buna göre memur ve memur emeklilerinin ikinci yarı için alacakları zam, ilk yarıda gerçekleşen enflasyonun altında kalacak. Ancak yıllık bazda bakıldığında ise altı aylık dönemlerde yapılan iki zammın bileşik oranı SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinde yüzde 32- yüzde 33; memur ve emeklilerinde ise yüzde 34- yüzde 35 olacak. Buna göre refah payı vb. ilave ödeme olmazsa, SSK ve BAĞ-KUR emeklileri ile memur ve memur emeklileri yıllık bazda yüzde 30’un da üzerinde kalma olasılığı güçlü olan yıllık enflasyon dolayında bir artışla bu yılı tamamlayacak.

Zorunlu kalemler reel kaybı büyütüyor

Emekli aylıkları, memur maaşları ve asgari ücret periyodik olarak manşet enflasyona göre ayarlanırken memur, emekli ve asgari ücretlinin tüketim sepetindeki ağırlıklı kalemlerde fiyatlar daha hızlı artıyor. Bu nedenle hem açıklanan ile hissedilen enflasyon farklılaşıyor hem de gıda ve kiraya daha bağımlı olan bu kesimin gelirlerinde reel erime daha yüksek oranda yaşanıyor. Başka deyişle yapılan zamlar reel kaybı tam telafi etmiyor.

TÜİK’in en son açıkladığı TÜFE verilerine bakıldığında ilk beş ayda artışın genel endekste yüzde 16,61 olurken, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 19,69’a, konut, su, elektrik, gazda yüzde 20,38’e, ulaştırmada yüzde 20,12’ye ulaştığı görülüyor. Yıllık bazda da manşet enflasyon mayıs sonu itibarıyla yüzde 32,61 olurken, gıdada yüzde 34,86, konutta yüzde 45,59, ulaştırmada yüzde 34,29 artış olduğu dikkati çekiyor.