İş insanlarının yurt dışına çıkışında ciddi düşüş!

Ekonomi Gazetesi'nden H. Bader Arslan'ın yazısıandan alıntı

Firmalarımızın ekseriyetinin yıllardan beri düşük maliyet-düşük fiyat üzerine inşa ettiği uluslararası rekabet gücümüz, maalesef son dönemde zayıflıyor. Daha agresif ve proaktif olmamız gereken bir dönemde içimize kapanmamalıyız.

İş amacıyla yurt dışına çıkanların sayısı da, toplam çıkışlar içindeki payları da geriliyor. Bunun küçük bir nedeni vize almada yaşanan zorluklar olabilir. Tatil amacıyla ve alışveriş amacıyla gidenlerde artış varken, iş amacıyla gidenlerin sayısındaki azalmayı sadece vize sorununa bağlayamayız.

Türk iş dünyası, ticari ilişkilerini geliştirmek amacıyla sık sık yurt dışına çıkar. Tedarikçiler ya da müşteriler ile yüz yüze ilişki kurmak, bizde diğer ülkelere göre daha yaygın bir iletişim kurma türü.

Bu nedenle bireysel olarak ya da ilgili STK’ların organizasyonu ile her yıl çok sayıda iş insanımız diğer ülkeleri ziyaret eder. Ancak son dönemde bu eğilimde bir zayıflama var. 

2023 yılında Türk vatandaşlarının fuar, firma ziyareti, ikili görüşme gibi iş amacıyla yurt dışına çıkış sayısı 2,6 milyon ile zirve yapmıştı. 2024’te sayı 1,9 milyona düştü.

2025’te ise, 1 milyon 368 bin ile, pandemi yılı olan 2020’yi hariç tutarsak, verilerin açıklanmaya başladığı 2012 yılından bu yana en düşük değerine geriledi. İki yılda neredeyse yarı yarıya düşüşten bahsediyoruz.

İş amaçlı çıkışlarda gerileme devam ediyor

Artık elimizde TÜİK’in derlediği 2026’nın ilk 3 aylık verileri de var ve gerileme devam ediyor. Geçen yılın ilk çeyreğine göre iş amacıyla yurt dışına çıkış sayısı yüzde 8 düşerek 331 bine inmiş.

İş görüşmeleri amacıyla yurt dışına çıkışların toplam çıkışlardaki payı zaman zaman yüzde 30’a yaklaşırdı. Geçen yıl yüzde 12 ile en düşük düzeyine indi. Bu yılın ilk çeyreğinde ise yüzde 11’e geriledi.

Bu bize ne anlatıyor?

Sadece bu verilere bakarak bu keskin değişimin nedenlerini sıralamak mümkün değil ama yine de şu çıkarımları yapabiliriz:

Türkiye son yıllarda giderek pahalılaşan bir ülke ve giderek daha fazla insanımız tatilini yurt dışında yapıyor. Tatil amaçlı çıkanların sayısı da, toplam çıkışlardaki payı da en yüksek düzeylerinde.

İş amacıyla yurt dışına çıkanların sayısı da, toplam çıkışlar içindeki payları da geriliyor.

Bunun küçük bir nedeni vize almada yaşanan zorluklar olabilir. Tatil amacıyla ve alışveriş amacıyla gidenlerde artış varken, iş amacıyla gidenlerin sayısındaki azalmayı sadece vize sorununa bağlayamayız.

Bu durumda, ikinci olası neden, masrafları kısma amacıyla iş insanlarının çıkışları ertelemesi olabilir.

İhraç ettiğimiz mal miktarı geriliyor

Üçüncü olasılık ise ihracatta müşteri kayıpları. İhracatımızda dolar bazında artış olsa da, sektörlerin büyük kısmında, özellikle de hammaddeyi içeriden alan, emek-yoğun ve nispeten düşük teknolojili sektörlerimizde, ihracat miktar olarak bir süredir geriliyor. Önceki yazılarda detaylı bahsettiğim için tekrar girmeyeyim ama TL’deki değerlenme nedeniyle yaklaşık 2 yıldır fiyatlarımızı yukarı çekmek zorunda kalıyoruz. Bazı firmalarımız müşteri kaybediyor ve yaklaşık bir yıldır ihraç ettiğimiz mal miktarı geriliyor.

Firmalarımızın ekseriyetinin yıllardan beri düşük maliyet-düşük fiyat üzerine inşa ettiği uluslararası rekabet gücümüz, maalesef son dönemde zayıflıyor. Daha agresif ve proaktif olmamız gereken bir dönemde içimize kapanmamalıyız.