Büyükada'daki tarihi yetimhaneye Bilgili el attı

Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise ikinci en büyük ahşap yapısı olarak kabul edilen bu eşsiz miras; İstanbul Rum Patrikhanesi ve Bilgili Holding liderliğinde, ĒNSOFI Holding’in katılımıyla yürütülecek çalışmaların ardından yeniden işlevlendirilerek kullanıma açılacak.

Dünyaca ünlü mimar Alexandre Vallaury tarafından tasarlanan tarihi yapı, 1898 yılında "Prinkipo Palas" adıyla otel olarak inşa edildi.

1903 yılında Eleni Zarifi tarafından satın alınarak İstanbul Rum Patrikhanesi’ne bağışlanan bina, uzun yıllar yetimhane olarak hizmet verdi.

1964’te boşaltılan ve zamanla yıpranan bina, bu yeni restorasyon girişimiyle mimari kimliği korunarak geleceğe taşınacak.

Uluslararası ölçekte kültürel miras değeri

Konumu, büyüklüğü ve mimari estetiğiyle dikkat çeken 5 katlı ve 206 odalı yapı, 2018 yılında Europa Nostra tarafından "Avrupa'nın Tehlike Altındaki 12 Kültürel Mirası" listesine alınmıştı.

Proje, yalnızca İstanbul’un değil, dünya kültür mirasının da önemli bir parçasını güvence altına almayı hedefliyor.

Tarihi miras için uluslararası dayanışma ve iş birliği

Restorasyona ilişkin anlaşma, 15 Haziran 2026 tarihinde İstanbul Rum Patrikhanesi’nde düzenlenen; Patrik Hazretleri Bartholomeos, Avustralya Başepiskoposu Makarios Griniezakis, Bilgili Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Bilgili ve Yönetim Kurulu Üyeleri, ĒNSOFI S.A.'yı temsilen Yönetici Mimar ve UNESCO İyi Niyet Elçisi Costantza Sbokou-Constantakopoulou ile Büyükada Yetimhane Binası Restorasyon Kurulu Koordinatörü Laki Vingas’ın katıldığı törenle imzalandı.

Proje; yapının mülkiyetine sahip olan İstanbul Rum Patrikhanesi, Türkiye’nin önde gelen yatırım şirketlerinden Bilgili Holding ve Yunanistan merkezli, sürdürülebilir turizm ve gayrimenkul geliştirmede öncü bir grup olan ĒNSOFI Holding'in katılımıyla hayata geçirilecek.

Mimari bir hazineyi restore etmenin ötesinde bu ortaklık, kültürel mirasın halklar ve uluslar arasında nasıl bir köprü olabileceğini, karşılıklı anlayışı ve ortak saygıyı nasıl güçlendireceğini gösteriyor.

RUM YETİMHANESİ'NİN TARİHİ

Yapının asıl adı “Otel Prinkipo Palas” idi. 1898-1899 yılları arasında bir Fransız şirket tarafından otel olarak inşa edilen bu yapı, mimar Alexandre Vallauri (1850-1921) tarafından tasarlandı.

Ancak çeşitli nedenlerle bina hiçbir zaman otel olarak faaliyete geçemedi. Bu nedenler arasında, dönemin padişahı II. Abdülhamid’in otel açılışına izin vermemesi de yer alıyor.

Uzun süre kullanılmadan bekleyen yapı, Balıklı Rum Hastanesi’nde barınan Rum Yetimhanesi’ne yeni bir yer arandığı dönemde gündeme geldi. 1903 yılında, dönemin ruhani lideri Patrik III. İoakim’in öncülüğüyle, banker Zarifi’nin eşi Bayan Eleni Zarifi tarafından satın alındı ve yetimhane olarak kullanılması şartıyla Patrikhane’ye bağışlandı.

206 odaya sahip olan yetimhane binasında büyük bir yemekhane, dönemin şartlarına göre oldukça modern mutfaklar, banyo sistemleri, bir tiyatro salonu ve revir de bulunuyordu. Büyükada Rum Yetimhanesi, 1964 yılına kadar kesintisiz şekilde hizmet verdi.

Yıllar içinde çeşitli restorasyon denemeleri yapılmış olsa da bu girişimlerden hiçbiri başarıya ulaşmadı. 1996 yılında, Besim Tibuk, Dedeman Grubu, Sıdıka Atalay ve Ferit Volkan’ın yer aldığı bir konsorsiyum tarafından yapının otele dönüştürülmesi gündeme geldi; ancak bu proje de hayata geçirilemedi.

Yetimhane Vakfı’nın “mazbut vakıf” statüsüne geçirilmesiyle birlikte mülkiyeti Hazine’ye devredilmişti. Ancak 2005 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararıyla bu durum tersine döndü ve yapı yeniden İstanbul Rum Patrikhanesi adına tescil edildi.

Son yıllarda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Bimtaş’ın desteğiyle yapının tüm röleve ve restitüsyon projeleri tamamlandı. Okul binasından başlanarak restorasyon çalışmaları gündeme alındıysa da, finansman yetersizliği nedeniyle projeler sürdürülemedi. Ana yapının restorasyonuna yönelik herhangi bir proje ise, kullanım amacı netleşmediği için başlatılamadı.