Vurgun yapan yabancılar kim?

İşlemleri yabancı kurumların mı yoksa bu kurumlar üzerinden işlem yapan Türk yatırımcıların mı gerçekleştirdiği araştırılıyor.

Fon soruşturmasında şüpheli hisse işlemlerinde yabancı finans kuruluşlarının rolü daha da belirginleşmeye başladı. Kriz öncesinde manipülatif hisselerdeki pozisyonlarını kapatan İngiltere merkezli Merrill Lynch International’ın ardından, dosyadan şimdi de İsviçre merkezli Century City Securities SA çıktı.

Yeni Şafak'ın haberine göre beş ayda 15 liradan 225 liraya yükselen ANELE hisselerindeki manipülatif hareketler nedeniyle iki aracı kuruluşa 2 yıl işlem yasağı getirildi. Bu manipülatif hareketlerin yabancı finans kuruluşları tarafından değil, bu kurumlarda hesap açan ve piyasada “bıyıklı yabancı” olarak adlandırılan Türk yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmiş olabileceği belirtiliyor.

14 MİLYAR LİRALIK VURGUN

Borsa İstanbul ve fonlarda son 3 ayda yaşanan para hareketlerini inceleyen Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, İngiltere merkezli Merrill Lynch International (MLI) ve İsviçre merkezli Century City Securities SA’nın şüpheli işlemlerini mercek altına aldı.

Başsavcılık, Bank of America (BofA) bünyesinde faaliyet gösteren Merrill Lynch’in, manipülasyonla şişirildiği öne sürülen Destek Faktoring, Özata Denizcilik, Katılımevim, IEYHO, Odine ve Peker GYO’nun da aralarında bulunduğu 21 hisse senedine milyarlarca liralık yatırım yaptığını belirledi.

Merrill Lynch’in, kriz patlak vermeden günler önce söz konusu hisselerdeki pozisyonlarını kapatarak 14 milyar lira kâr elde ettiği tespit edildi. Kurumun yatırım yaptığı hisselerin neredeyse tamamının, fiktif (kurgu) işlemlerle manipüle edildiği öne sürülen şirketlerden oluşması dikkat çekti.

İKİ YIL İŞLEM YASAĞI

İncelemelerde adı geçen bir diğer yabancı finans kuruluşu ise İsviçre merkezli Century City Securities SA oldu. SPK, 22 Ekim tarihli bülteninde, Borsa İstanbul’da ANELE koduyla işlem gören Anel Elektrik hisselerinde manipülatif işlemler tespit edildiğini duyurdu.

Manipülasyona karıştığı iddia edilen 48 kişi hakkında suç duyurusunda bulunulurken, iki aracı kuruluşa Borsa İstanbul ve diğer teşkilatlanmış piyasalarda iki yıl süreyle işlem yapma yasağı getirildi. Yaptırım uygulanan kuruluşlardan biri fon soruşturmasının merkezinde yer alan Tera, diğeri ise Century City Securities SA oldu.

5 AYDA 15 KAT YÜKSELDİ

Manipüle edildiği öne sürülen ANELE hisseleri, nisan ayının başında 15 liradan işlem görürken fon krizinin patlak vermesinden birkaç gün önce, 8 Eylül’de tarihî zirvesine ulaşarak 225 lirayı gördü. Böylece hisse, yaklaşık 5 ayda 15 kat değer kazandı. Century City Securities SA’nın bu yükselişten ne kadar kazanç sağladığı ise henüz bilinmiyor.

İŞLEMİ ‘BIYIKLI YABANCILAR’ MI YAPTI?

Soruşturmada yanıtı aranan sorulardan biri de şüpheli işlemlerin yabancı finans kuruluşlarının kendi portföyleri üzerinden mi gerçekleştirildiği, yoksa bu kurumlarda hesap açan Türk yatırımcıların mı işlem yaptığı oldu. Milyarlarca dolarlık fonları yöneten küresel finans kuruluşlarının, likidite sıkıntısı yaşama riski bulunan, piyasada “sığ” olarak nitelendirilen, işlem hacmi ve derinliği düşük hisselere yatırım yapmadığı biliniyor.

Fon soruşturmasında adı geçen hisselerin tamamı da ‘sığ tahta’ tanımına giriyor. Bu nedenle manipülatif işlemlerin, borsacıların ‘bıyıklı yabancı’ olarak nitelendirdiği, yabancı aracı kuruluşlarında hesabı bulunan yerli yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmiş olabileceği değerlendiriliyor. Bu paraların bu yabancılardan istenip istenmeyeceği merak konusu oldu.

'Bıyıklı yabancı'yı tespit etmek yıllar sürer

Türkiye’de borsada yabancı yatırımcılar; yabancı tüzel kişiler, bireysel yabancılar ve “bıyıklı yabancılar” olmak üzere üç grupta değerlendiriliyor. Yabancı aracı kurumlar, müşterilerinin emirlerini Borsa İstanbul’a iletirken bireysel yabancılar Türkiye’deki aracı kurumlar üzerinden işlem yapıyor.

“Bıyıklı yabancılar” ise yurt dışındaki hesapları ve global yatırım kuruluşları aracılığıyla işlem gerçekleştiriyor. Bu yöntemde yatırımcının gerçek kimliği yerine yabancı şirket veya fon bilgileri görülüyor. Yurt dışında hesap bulundurmak suç olmasa da bu durum, hukuka aykırı işlemlerin denetlenmesini zorlaştırabiliyor. Gerçek faydalanıcının tespiti için uluslararası yazışmalar, mutabakat zaptı talepleri ve adli istinabe süreçleri gerektiğinden inceleme ve soruşturmalar yıllarca sürebiliyor.