Petrol 115 doların üzerine çıktı

Brent petrol 115 doların üzerine çıkarken ABD ham petrolü de 100 doların üzerinde kaldı. Piyasalar dört ay üst üste yükselişe hazırlanırken gözler 1 Kasım'daki OPEC+ toplantısına çevrildi.

Küresel petrol piyasaları, 30 Ekim Cuma gününe Orta Doğu'da artan arz güvenliği endişeleriyle yükselişle başladı. Brent petrolün aralık vadeli kontratı Türkiye saatiyle 04.22'de yüzde 0,75 artışla 115,74 dolara, ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün aralık vadeli kontratı ise yüzde 0,71 yükselişle 102,72 dolara ulaştı. Fiyatlardaki hareketin arkasında Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'ın önemli petrol tesislerini hedef aldıklarına yönelik açıklamaları bulunuyor.

Petrol piyasalarında ekim ayı boyunca yaşanan yükseliş de dikkat çekiyor. Brent petrol ayı yaklaşık yüzde 14, WTI ise yüzde 15 kazançla tamamlamaya hazırlanıyor. Her iki petrol türü de üst üste dördüncü aylık yükseliş yolunda ilerlerken fiyatları belirleyen başlıca unsur, Orta Doğu'daki çatışmaların enerji arzını ne ölçüde etkileyebileceği sorusu olmaya devam ediyor.

Suudi Arabistan'ın petrol tesisleri hedef alındı

Yemen'deki Husiler, 29 Ekim Perşembe günü Suudi Arabistan'ın önemli enerji tesislerine saldırılar düzenlediklerini ileri sürdü. Açıklamalarda ülkenin en büyük petrol rafinerilerinden Ras Tanura ve Rabigh ile Abkayk'taki Saudi Aramco tesisinin hedef alındığı belirtildi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ise ülkenin batısına yönelen bir seyir füzesinin önlendiğini duyurdu.

Saldırı iddialarının petrol üretiminde veya rafineri faaliyetlerinde ne ölçüde kesintiye yol açtığı bağımsız olarak doğrulanmış değil. Buna rağmen dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından Suudi Arabistan'ın enerji altyapısının yeniden hedef alınması, piyasaların arz güvenliğine ilişkin endişelerini artırdı. Özellikle rafineri ve petrol işleme tesislerine yönelik tehditler, ham petrol üretiminin yanı sıra işlenmiş petrol ürünlerinin tedariki açısından da risk oluşturuyor.

Hürmüz'deki belirsizlik petrolü destekliyor

Petrol fiyatlarını yüksek tutan bir diğer gelişme, Hürmüz Boğazı'nda devam eden güvenlik sorunları oldu. İran Devrim Muhafızları, üç petrol tankerinin izinsiz bir güzergâhtan geçmeye çalışırken deniz mayınlarına çarparak alev aldığını ileri sürdü. Gemilerin kimlikleri ve olayın ayrıntıları bağımsız kaynaklarca doğrulanamazken boğazdaki seyir güvenliğine ilişkin belirsizlik sürüyor.

ABD ile İran arasında diplomatik temasların yeniden başlaması ihtimali ise fiyatlardaki yükselişi sınırlayabilecek gelişmeler arasında bulunuyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Tahran'a gönderdiği bildirilen mektuba İran henüz yanıt vermedi. Taraflar arasındaki nükleer program ve yaptırımlar konusundaki anlaşmazlıklar sürerken petrol piyasası, diplomatik ilerleme ile yeni askerî gerilim ihtimallerini birlikte fiyatlıyor.

Brent petrolde vade farkı dikkat çekiyor

Petrol piyasasında 30 Ekim itibarıyla izlenmesi gereken önemli bir ayrıntı da Brent kontratlarının vade değişimi oldu. Bugün vadesi dolacak aralık teslimli Brent kontratı 115 doların üzerinde fiyatlanırken daha yoğun işlem görmeye başlayan ocak teslimli kontrat önceki günü 110,80 dolardan tamamladı. Bu nedenle farklı fiyat ekranlarında görülen Brent rakamları aynı vadeye ait olmayabiliyor.

Aralık ve ocak kontratları arasındaki belirgin fiyat farkı, yakın vadeli petrol arzının daha yüksek fiyatlandığını gösteriyor. Enerji piyasalarında backwardation olarak adlandırılan bu yapı, yakın teslimli petrolün ileri tarihli teslimata göre primli işlem gördüğü dönemlerde ortaya çıkıyor. Arz güvenliğine ilişkin kaygıların sürmesi, yakın vadeli kontratlardaki fiyat baskısını güçlendiren unsurlar arasında bulunuyor.

Gözler 1 Kasım'daki OPEC+ toplantısında

Petrol piyasaları hafta sonu yapılacak OPEC+ toplantısına da odaklandı. Suudi Arabistan ve Rusya'nın da aralarında bulunduğu yedi üretici ülke, 4 Ekim'deki görüşmede kasım ayı üretim düzeylerini eylül ayındaki seviyelerde tutma kararı almıştı. Ülkelerin bir sonraki toplantısı 1 Kasım Pazar günü gerçekleştirilecek.

Üretici ülkelerin toplantıda arz güvenliğini, petrol fiyatlarındaki yükselişi ve küresel talep görünümünü değerlendirmesi bekleniyor. Yeni bir üretim kararı alınacağı kesinleşmiş değil. Ancak Orta Doğu'daki enerji tesislerine yönelik saldırı riskleri devam ederken üretimin artırılıp artırılmayacağı, fiyatların gelecek ayki seyri açısından önem taşıyor.

Türkiye açısından petrol fiyatlarının yüksek kalması, enerji ithalat maliyetleri ve akaryakıt fiyatları üzerinde baskı oluşturabilecek bir gelişme. Küresel fiyat hareketlerinin pompa fiyatlarına yansımasında döviz kuru, rafineri fiyatları ve vergiler de belirleyici oluyor. Bu nedenle petrol piyasasındaki yükselişin ne kadar süreceği, Türkiye'nin enflasyon ve dış ticaret görünümü bakımından da yakından izlenecek.