ÖTV kaybının acısını trafik cezalarından çıkardılar

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2026 yılı Ocak-Temmuz dönemi bütçe verileri, akaryakıttan alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ile trafik para cezalarının bütçedeki seyrinde dikkat çekici bir ayrışmayı ortaya koydu.

ABD-İran çatışmasının ardından petrol fiyatlarında yaşanan sert yükselişin tüketici fiyatlarına etkisini azaltmak için mart ayında eşel mobil sistemi devreye alınırken, akaryakıt fiyatlarındaki artışın bir bölümü bölümü ÖTV'den karşılandı.

İlk 7 ayda petrol ve doğalgaz ÖTV'sinde geçen senenin aynı dönemine göre 92 milyar TL'lik kayıp oluşurken, bu dönemde trafik cezalarında 45 milyar TL'lik artış oldu.

AKARYAKIT ÖTV'SİNDE HEDEFİN SADECE YÜZDE 27'Sİ GELDİ

Bakanlığın bütçe verilerine göre, petrol ve doğal gaz ürünlerinden alınan ÖTV'de Ocak-Temmuz 2026 döneminde 200 milyar 396 milyon liralık tahakkuka karşılık 179 milyar 190 milyon lira tahsil edildi.

2026 bütçesinde söz konusu kalemden yıl genelinde 656 milyar 504 milyon lira gelir elde edilmesi öngörülüyordu. Böylece yılın 7 ayı geride kalmasına rağmen yıllık hedefin sadece yüzde 27,3'ü gerçekleştirilebildi.

Akaryakıttaki ÖTV kaybı toplam ÖTV gelirlerinin performansında da kendisini gösterdi. Ocak-temmuz döneminde toplam vergi gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 37,3 artarken, toplam ÖTV gelirlerindeki artış yüzde 7,9'da kaldı. ÖTV tahsilatı 2025'in aynı dönemindeki 1 trilyon 24,3 milyar liradan 1 trilyon 105,1 milyar liraya çıktı.

2026 Ocak-Temmuz döneminde petrol ve doğal gaz kaynaklı ÖTV geliri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,2 düşüşle 272,4 milyar TL'den 179,2 milyar TL'ye geriledi.

GİB VERGİ KAYBINI AÇIKLAMIŞTI

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), eşel mobil sisteminin bütçeye maliyetine ilişkin mayıs ayında yaptığı açıklamada, 5 Mart'tan itibaren günlük tüketim tahminleri dikkate alındığında 86 milyar liralık ÖTV'den vazgeçildiğini bildirmişti.

ÖTV üzerinden alınamayan 17 milyar liralık KDV de hesaba katıldığında, GİB'in o tarihte açıkladığı toplam vergi kaybı 100 milyar lirayı aşmıştı. GİB ayrıca petrol fiyatları ile vergi tutarlarının aynı seviyelerde kalması halinde yıl genelindeki vergi kaybının çok daha yüksek seviyelere çıkabileceğine işaret etmişti.

Akaryakıtta vergi gelirinden feragat edilirken bütçenin bir başka gelir kalemi olan trafik cezalarında ise ters yönde bir tablo ortaya çıktı.

TRAFİKTE 121,3 MİLYAR LİRALIK CEZA KESİLDİ

Ocak-temmuz döneminde trafik para cezalarında tahakkuk eden tutar, geçen senenin aynı dönemine göre yüzde 58,5 artışla 76,4 milyar TL'den 121,3 milyar TL'ye yükseldi.

Aynı dönemde sürücülerden tahsil edilen trafik para cezası ise 52 milyar 621 milyon lira oldu.

2026 yılı bütçesinde trafik para cezalarından yılın tamamında 73 milyar 345 milyon lira gelir elde edilmesi hedeflenmişti.

Böylece henüz yılın ilk 7 ayında trafik cezalarındaki tahsilat yıllık hedefin yüzde 71,7'sine ulaştı. Tahakkuk eden 121,3 milyar liralık ceza tutarı ise yıllık tahsilat hedefinin yüzde 65,3 üzerine çıktı.

Tahakkuk ile tahsilat arasındaki fark da 68,6 milyar liraya ulaştı. Başka bir ifadeyle, ilk 7 ayda tahakkuk eden trafik cezalarının 52,6 milyar lirası tahsilata dönüşürken yaklaşık 68,6 milyar liralık bölümünde tahakkuk-tahsilat farkı oluştu.