Musk’ın en yakınındaki isim halka arzla servetini katlayabilir

SpaceX’in halka arz hazırlıkları sürerken, şirketin yönetim kurulu üyesi Antonio Gracias’ın sahibi olduğu Valor Equity Partners bağlantılı işlemler dikkatleri üzerine çekti.

Detroitli özel sermaye yatırımcısı Antonio Gracias, Elon Musk ile 2000’li yılların başında Silikon Vadisi çevresinde tanıştı. Gracias, Tesla’nın iflasın eşiğinde olduğu ilk dönemlerde Musk’a 1 milyon dolar borç verdi. İkilinin dostluğu o tarihten bu yana devam etti.

Gracias, yıllar içinde Tesla, SpaceX, SolarCity, Neuralink ve The Boring Company gibi Musk’ın birçok şirketinde yönetim kurullarında yer aldı. Valor Equity Partners da Tesla’nın ilk kurumsal yatırımcılarından biri oldu ve Musk’ın neredeyse tüm şirketlerine yatırım yaptı.

HALKA ARZLA SERVETİ KATLANABİLİR

SpaceX’in halka arz hazırlıkları, Gracias için büyük bir servet artışı anlamına gelebilir.

Valor bağlantılı şirketlerin SpaceX’te 500 milyondan fazla A sınıfı hisseye sahip olduğu belirtiliyor. Bu oran, şirketin yaklaşık yüzde 7,3’üne denk geliyor ve Gracias’ı Elon Musk’ın ardından en büyük bireysel hissedarlardan biri haline getiriyor.

Bloomberg ve Reuters’ın aktardığı hedef değerleme olan 1,75 trilyon dolar seviyesinde Gracias’ın payının yaklaşık 90 milyar dolar değerinde olacağı, 2 trilyon dolarlık değerlemede ise bu tutarın 140 milyar doları aşacağı ifade ediliyor.

ÜÇ KİRALAMA ANLAŞMASI GÜNDEMDE

SpaceX’in S-1 dosyasına göre, geçen yıl ekim ayında xAI’ye bağlı CTC adlı şirket, yapay zeka altyapısı donanımı için Valor ile bir ekipman kiralama anlaşması imzaladı.

Bu donanım, xAI’nin veri merkezlerini çalıştırmak için ihtiyaç duyduğu GPU’ları kapsıyor. xAI o dönemde ayrı bir Musk şirketiydi; SpaceX ise şubat ayında xAI’yi bünyesine kattı.

CTC, ocak ayında Valor ile ikinci, nisan ayında ise üçüncü kiralama anlaşmasını imzaladı.

TOPLAM YÜKÜMLÜLÜK 20 MİLYAR DOLARA YAKLAŞIYOR

Üç anlaşma, şirketi toplamda yaklaşık 20 milyar dolarlık ödeme yükümlülüğü altına sokuyor. Ödemeleri SpaceX garanti ediyor. Bu da xAI’ye bağlı şirketin ödemeleri karşılayamaması halinde yükümlülüğün doğrudan SpaceX’e geçeceği anlamına geliyor.

Dosyada, xAI’nin 12,5 faizli teminatlı kıdemli tahviller dahil borç yükü altında olduğu da yer aldı. Bu oran, şirketin tipik finansman yollarına erişmekte zorlandığına işaret eden bir unsur olarak değerlendiriliyor.

SpaceX’in halka açılması halinde, söz konusu yükümlülükler kamu yatırımcılarının da pay sahibi olacağı şirkete taşınmış olacak.

VALOR’A 2025 VE 2026’DA YÜKSEK ÖDEME

Dosyada yer alan bilgilere göre Valor bağlantılı şirketler, bu kiralama anlaşmalarından 2025 yılında yaklaşık 885 milyon dolar tahsil etti. 2026’nın yalnızca ilk iki ayında ise 857 milyon dolarlık ödeme aldı.

Bu yapı, SpaceX’in denetçisi PwC tarafından normal bir kiralama işlemi olarak değerlendirilmedi. PwC, işlemi “başarısız satış ve geri kiralama” olarak sınıflandırdı.

DENETÇİLER İŞLEMİ BORÇ OLARAK GÖRDÜ

Tipik bir satış ve geri kiralama işleminde, bir taraf varlığı satar ve daha sonra aynı varlığı geri kiralar. Bu örnekte CTC’nin GPU’ları Valor’a “sattığı” ve ardından kendi veri merkezlerinde kullanmak üzere geri kiraladığı belirtildi.

Ancak PwC’ye göre Valor’un GPU’lar üzerinde gerçek kontrol elde etmediği, CTC’nin fiili kontrolü koruduğu sonucuna varıldı. Bu nedenle işlem, özünde bir kiralamadan çok kredi olarak değerlendirildi.

Sonuçta 9 milyar dolarlık borç, SpaceX bilançosuna şirketin kendi yönetim kurulu üyelerinden birinin firmasıyla ilişkili taraf borcu olarak kaydedildi.

UZMANLARDAN KURUMSAL YÖNETİM UYARISI

Fortune’a konuşan iki kurumsal yönetim uzmanı, söz konusu yapıya ilişkin ciddi endişelerini dile getirdi.

ValueEdge Advisors Başkanı Nell Minow, Valor kiralamalarını “derin şekilde rahatsız edici” olarak nitelendirdi. Minow, işlemin hem SpaceX’in finansal görünümü hem de kurumsal yönetim anlayışı açısından soru işaretleri yarattığını söyledi.

Columbia Business School’dan muhasebe ve vergi uzmanı Robert Willens da SpaceX’in ilgili açıklamalarında dikkat çekici bir eksiklik bulunduğunu belirtti.

EMSAL PİYASA KOŞULLARI SORGULANIYOR

Willens’a göre halka açık şirketler, ilişkili taraf işlemlerinde genellikle şartların bağımsız bir üçüncü tarafla yapılacak anlaşmadan daha kötü olmadığını açıkça belirtir.

SpaceX’in S-1 dosyasında Tesla ile yapılan işlemler için bu tür bir ifade kullanılırken, Valor kiralamaları bölümünde aynı ifadenin yer almaması dikkat çekti.

Willens, bu ifadenin açıkça kullanılmamasının, şartların bağımsız bir tarafla yapılacak anlaşmalara göre daha az elverişli olabileceği izlenimi yarattığını söyledi.

Uzmanlar ayrıca Gracias’ın bu üç anlaşmanın yönetim kurulu onay sürecinden çekilip çekilmediğinin açıklanmamasını da önemli bir eksiklik olarak değerlendirdi.

KAMU SERMAYESİ, ÖZEL KONTROL

Minow’a göre SpaceX, halka açık bir şirketin sermayeye erişim avantajlarını isterken, özel şirket kontrolünü korumak istiyor.

Şirket, Nasdaq kuralları kapsamında “kontrol edilen şirket” statüsünde olacak. Bu statü, yönetim kurulunun çoğunluğunun bağımsız olmasını gerektiren bazı kurallardan muafiyet sağlayabiliyor.

Gracias’ın da ücretlendirme ve aday gösterme komitesinde yer alacağı belirtiliyor.

MUSK’IN KONTROLÜ GÜÇLÜ KALIYOR

SpaceX, 2024’te merkezini Texas’a taşıdı. Şirketin ana sözleşmesine göre Elon Musk’ın liderlik pozisyonlarından uzaklaştırılması yalnızca çoğunluğu yine Musk’ın kontrolünde olan B sınıfı hissedarların kararıyla mümkün olabilecek.

Ayrıca hissedar anlaşmazlıklarının zorunlu tahkime tabi olduğu belirtiliyor.

NASDAQ KURALI ZORUNLU ALIMLARI GÜNDEME GETİREBİLİR

Nasdaq’ın mart ayında uygulamaya aldığı yeni “Fast Entry” kuralı da SpaceX halka arzı açısından dikkat çekiyor.

Bu kuralla büyük halka arzların Nasdaq 100 endeksine yalnızca 15 işlem günü sonra dahil edilmesinin önü açıldı. Önceden bu sürecin üç ay ile bir yıl arasında değişebildiği belirtiliyor.

Reuters’a göre SpaceX’in Nasdaq listelenmesi için hızlı endeks dahilinin bir koşul olduğu bildirildi.

EMEKLİLİK FONLARI VE ETF’LER DE ETKİLENEBİLİR

SpaceX’in Nasdaq 100’e hızlı şekilde dahil edilmesi halinde, endeksi takip eden fonların şirket hisselerini satın alması gerekecek.

Bu fonlar arasında 385 milyar dolarlık Invesco QQQ’nun yanı sıra birçok ETF ve emeklilik hesabı da bulunuyor.

Goldman Sachs analistlerine göre kural değişikliği, Nasdaq 100 ekosisteminde 60 milyar dolara kadar zorunlu alımı tetikleyebilir.

Fortune'a konuşan kurumsal yönetim uzmanı Nell Minow ise SpaceX için, “Keşke bağımsız denetimin her yolunu kapatmakta oldukları kadar mühendislikte de iyi olsalardı” değerlendirmesinde bulundu.