İmar Bank olayından sonra en büyük finansal kriz!

Borsa İstanbul’da fon kaynaklı satış dalgası sürerken, Tera Portföy başta olmak üzere bazı yatırım fonlarında yaşanan temerrüt piyasadaki endişeyi yeni bir boyuta taşıdı.

Özellikle yüksek tutarlı fonlarda yoğunlaşan yatırımcı kitlesi ve portföy büyüklüğü, yaşanan sorunun beklenenden daha geniş bir alana yayılabileceği tartışmalarını beraberinde getirdi.

Paylaşılan verilere göre yalnızca dört fonda toplam 532 milyar TL büyüklüğünde portföy bulunuyor. Bu fonların toplam yatırımcı sayısı ise 350 bin 735 kişi olarak veriliyor.

FON KRİZİNDE KORKUTAN TABLO

Nefes'in haberine göre listenin ilk sırasında 244 milyar TL büyüklüğündeki TLY bulunuyor. Bu fonda 102 bin 616 yatırımcı yer alıyor.

TP2 kodlu fonun büyüklüğü 224 milyar TL, yatırımcı sayısı ise 167 bin. DOH fonunda 45 milyar 268 milyon TL ve 41 bin 799 yatırımcı, PRY fonunda ise 18 milyar 923 milyon TL ve 39 bin 320 yatırımcı bulunuyor.

Bu rakamlar, fonlarda yaşanabilecek likidite sorunlarının yalnızca portföy şirketleri açısından değil, yüz binlerce yatırımcı açısından da önem taşıdığını gösteriyor.

Ancak söz konusu dört fonun tamamında temerrüt yaşandığı anlamına gelmiyor; rakamlar mevcut büyüklük ve yatırımcı tabanının boyutunu ortaya koyuyor.

Öte yandan uluslararası finans basınında da Türkiye'deki fon piyasasındaki gelişmelerin daha geniş bir likidite ve güven sorununa dönüşebileceğine ilişkin değerlendirmeler yer aldı.

Financial Times, 16 Eylül'deki haberinde BIST 100'deki sert düşüşün fonlardan yaklaşık 1 milyar dolarlık para çıkışıyla aynı döneme denk geldiğini ve bazı yatırımcıların likidite endişesiyle fonlardan çıkış yaptığını aktardı.

Tera ve Pusula Portföy çevresindeki gelişmeler sonrasında gözler şimdi diğer fonların geri alım taleplerini karşılayıp karşılayamayacağına çevrilmiş durumda.

Piyasadaki temel risk, yüksek getirilerle büyüyen ve bazı hisselerde yoğunlaşan fonların aynı anda nakde dönmek zorunda kalması halinde satış baskısının zincirleme biçimde artması olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle önümüzdeki günlerde fonların likidite durumu ve yatırımcıların geri ödeme talepleri piyasaların en yakından izleyeceği başlıklar arasında olacak.

İMAR BANK OLAYINDAN SONRA EN BÜYÜK FİNANSAL KRİZ

Tera başta olmak üzere bazı fonlarda yaşanan satışlar taşıdığı risk ile Türk bankacılık tarihinin en büyük skandallarından biri olan Türkiye İmar Bankası davasını akıllara getirdi.

BDDK’nın Temmuz 2003’te İmar Bankası'na el koymasıyla patlak veren kriz, bankanın piyasa değerinin çok üzerinde faiz oranlarıyla topladığı mevduatların aslında devlet kayıtlarına yansıtılmadığını ortaya çıkardı.

Yapılan incelemelerde, bankada resmi kayıtların dışında "çifte defter" tutulduğu ve mudilerden toplanan milyarlarca liralık mevduatın sistemden kaçırıldığı belirlendi. Ayrıca bankanın, müşterilerine karşılığı olmayan hayali devlet tahvilleri sattığı da raporlandı.

Bankacılık lisansının iptal edilmesiyle birlikte, birikimlerini bankaya yatıran on binlerce vatandaş büyük bir hak arayışına girdi.

Kamuoyunda "imarzedeler" olarak bilinen mağdurlar için devlet, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) aracılığıyla uzun yıllara yayılan milyarlarca liralık bir geri ödeme takvimi başlatmak zorunda kaldı.

Krizin Türkiye ekonomisine faturası ise dönemin en ağır mali yüklerinden biri oldu.

Olayın ardından başlatılan geniş çaplı soruşturmalarda, bankanın hakim ortakları olan Uzan Ailesi ve banka yöneticileri hakkında "nitelikli dolandırıcılık" ve "suç örgütü kurmak" suçlarından hapis cezaları istendi.

Cem Uzan ve Hakan Uzan dahil olmak üzere ailenin önde gelen isimleri yurt dışına kaçarken, kırmızı bültenle arama kararları ve mal varlıklarına el koyma işlemleri uzun yıllar uluslararası hukuk arenalarına taşındı.