Fon'larda balon patlarsa ne olur?

Özellikle son 1.5 yıldır sermaye piyasasını etkisi altına alan Fon rüzgarı tersine mi dönüyor?

Son günlerde herkesin merak ettiği soru bu.

Ercan İnan Haberhürriyeti'ndeki yazısına göre MSCI’ın uyarıları ile sermaye piyasasında yeni bir döneme girilmiş görünüyor.

Sermaye Piyasası Kurulu bu uyarıları dikkate aldı ancak belli ki piyasanın geldiği noktada çok sert tedbirler alarak, olası bir genel çöküşe de izin vermek istemiyor. Bu yüzden de küçük dokunuşlarla, çok şişen bazı balon Fon’ların havasını almaya çalışıyor.

MSCI yani Morgan Stanley Capital International,  Türkiye hisse senedi piyasasına yönelik 2026 Piyasa Sınıflandırması Değerlendirmesi kapsamında resmi bir uyarı yayınlamıştı.

Kasım 2026’ya kadar yeterli, somut ve güvenilir ilerleme sağlanmaması halinde Türkiye ve MSCI Türkiye endeksine dahil edilebilecek hisseler için yeni bir istişare süreci başlatma ihtimalini ortaya koymuştu.

Bazı küçük halka açık şirketlerle bağlantılı fonların elindeki paylarda tekrarlayan koordineli işlem davranışları görüldüğüne dikkat çekmişti. Fiili dolaşımdaki payların oranının yapay biçimde yüksek gösterildiğini, bunun da endekslerin sağlıklı hesaplanmasını engellediğini vurgulamıştı.

Hatırlanacağı üzere SPK, fiili dolaşım oranlarını yeniden hesaplayarak, MSCI’ın bu uyarısını dikkate aldığını göstermişti.

SPK geçen hafta içinde radikal bir önlem daha aldı. Gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonları katılma paylarının değerlendirilme ve hesaplanma esaslarını değiştirdi.

Bundan böyle bu paylar, Borsa’da oluşan fiyatı üzerinden değil, net aktif varlık değeri üzerinden Fon hesaplamalarına girecek.

Bu şu anlama geliyor. Borsa fiyatı istediği kadar şişsin, siz Fon içindeki payını, net aktif değerine göre yapacaksınız.

Bu kapsama giren bazı katılma paylarının fiyatının son dönemde Borsa’da suni olarak şişirildiği, böylece Fon’larda yapay dengeler kurulduğu iddia ediliyordu. Fon’daki hisse senetlerinin değer kaybetmesi durumunda bu katılım paylarının değerinin artırılarak, gün sonunda olası bir zararın önüne geçildiği, manipülatif bir finansal mühendislik uygulandığı konuşuluyordu. Net aktif varlığının neredeyse 100 katına ulaşmış gayrimenkul fonu katılım paylarının borsa’da adeta bir sigorta olarak devreye girdiği, yine Fon içinde yer alan X ya da D hissesindeki taban hareketini absorbe etmek için kullanıldığı iddia ediliyordu. Şimdi bu payların borsa değeri ne olursa olsun, Fon’daki payının hesaplanmasında net aktif varlık değeri dikkate alınacak. Dolayısıyla Fon’un günlük getirisini hesaplarken bunların bir dengeleyici silah olarak kullanılmasının önüne geçilecek.

OYUNUN KURALI DEĞİŞİYOR MU?

Bu durumdan etkilenecek bazı Fon’lar olduğu biliniyor. Fon sahipleri, söz konusu yeni düzenlemeye uyum konusunda gerekli aksiyonları alacaklarını belirttiler.

Yatırımcılar da içinde bu tip gayrimenkul paylarının olduğu fonlarda ani bir düşüş olur mu bunun cevabını bulmaya çalışıyor.

Muhtemelen Fon yönetimleri, bu yeni kuralı, Fon’un toplam varlık değerine fazla etki etmeden, sağ cepten sol cebe hareketlerle hayata geçirmenin formülünü bulacaklardır.

Burada asıl dikkat edilmesi gereken konu ise işin teknik yönünden ziyade zihniyet değişimi olarak görülüyor.

Belli ki SPK vidaları sıkmaya karar verdi. Bugüne kadar o kadar gevşek ve umursamaz bir tavır sergilendi ki; bazı hisse senetlerinin fiyatları inanılmaz seviyelere getirilerek, Fon’lar çok kazandırıyor algısı oluşturuldu.

Hayatın doğal akışına aykırı bu hareketlerde yolun sonuna gelinmiş olabilir. SPK son düzenlemeleri ile artık meydanı boş bırakmayacağını ortaya koyuyor. Ancak ani sert hareketler yapmaktan da kaçınıyor.

Bu haberi kaçırmayın

Avrupa yeni euroyu seçiyor: İşte finale kalan 10 banknot tasarımı...Devamını Oku

BALON PATLARSA NE OLUR?

Zira Fon’ların yönettiği para da, Borsa’daki değer de ciddi boyutlara ulaştı. Fonlarda panik satışları tetikleyecek radikal kararlar, sadece bu Fon’lara yatırım yapanları değil, diğer yatırımcıları da etkileyecek boyutlara ulaşan bir para trafiği oluştu.

SPK bunu da dikkate alarak balonun içindeki havayı yavaş yavaş sönümlendirmeye çalışacak. Bunu da ne piyasayı ne de yatırımcıları ürkütmeden yapmayı deneyecek.

Bu yöntem başarılı olur mu olmaz mı bilinmez ancak mevduat faiz getirisinin 5-10 katı aylık getiriler sunan bazı Fon’lar artık o getirilere ulaşamayabilir.

SPK, finansal mühendislik yapan bazı Fon yönetimlerinin taktiklerini çalışarak karşı önlemlerini almış görünüyor.

Sistemin açıklarına yeni yamalar geliyor. Bu konuda en az 3 farklı kural değişikliğinin daha yolda olduğu konuşuluyor. Dediğimiz gibi vidalar sıkılmaya başlandı.

O ihtişamlı getirilerin hızı bir süre yavaşlayabilir. Ancak bir fetret dönemi de yaşanmayacak. Çünkü SPK buna da izin vermeyecek.

Bu Fon yöneticilerini çok sevdiği için değil, geç kaldığı ve balonlar aşırı şiştiği için olacak.

Bu arada uzun yıllardır piyasanın içinde olanlar bir soruyu sormadan da edemiyor:

Vidaları sıkmak için MSCI’ın uyarılarının beklenmesi mi gerekiyordu?

Bu balon oluşumlara, piyasanın geneli için tehdit haline gelmeden önce tedbir alınamaz mıydı?