Faiz kazancımızı eritti! Nasıl yatırım yapalım?

Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması-2025" sonuçları açıklandı.

Tüpraş üretimden satışlarda 698.8 milyar lirayla yine Türkiye’nin en büyüğü oldu.

Bahçıvan, İSO 500 araştırmasının yalnızca bir şirketler sıralaması olmadığını, Türkiye sanayisinin üretim, ihracat, istihdam, finansman yapısı, katma değer ve teknoloji yoğunluğundaki gelişimini ortaya koyan önemli bir referans kaynağı olduğunu söyledi.

Araştırmaya göre İSO 500'ün üretimden satışları 2025 yılında yüzde 28 artışla 8 trilyon 688 milyar liradan 11 trilyon 118 milyar liraya çıktı.

Yurt içi üretici enflasyonunun yıllık ortalama yüzde 25,4 olduğu dikkate alındığında, üretimden satışlar reel olarak yüzde 2,1 arttı.

Böylece 2022'de yüzde 4,2, 2023'te yüzde 5,2 ve 2024'te yüzde 3,4 olan reel düşüşlerin ardından, 2025 yılında yeniden pozitif büyümeye geçildi. Ancak İSO, bu artışın sınırlı kaldığını ve satış performansındaki zayıflığın sürdüğünü vurguladı.

Araştırmada yer alan değerlendirmeye göre Türkiye ekonomisi 2025 yılında yüzde 3,6 büyüdü. Büyümede iç talep etkili olurken, küresel talepteki zayıflık nedeniyle dış ticaret büyümeyi aşağı çekti.

Sanayi sektörü ise 2025 yılında yüzde 2,9 büyüme kaydetti. Böylece sanayi, 2024 yılına göre toparlanma göstermesine rağmen genel ekonomik büyümenin altında kaldı.

Finansmana erişimde yaşanan sıkıntılar, yüksek faiz ortamı ve Türk lirasındaki reel değerlenmenin özellikle emek yoğun sektörler üzerinde baskı oluşturduğu belirtildi. Buna karşılık savunma sanayi başta olmak üzere yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerde büyüme eğiliminin sürdüğü ifade edildi.

İlk 10 şirketin payı %24,4

İSO 500 içinde ölçek yapısının büyük ölçüde korunduğu görüldü.

2025 yılında ilk 10 şirketin üretimden satışlar içindeki payı yüzde 24,4 olarak gerçekleşti. İlk 50 şirketin payı ise yüzde 48,6 seviyesinde kaldı.

Araştırma, büyük ölçekli kuruluşların sanayi üretimindeki belirleyici ağırlığını koruduğunu ortaya koydu.

İhracat 104,7 milyar dolara çıktı

İSO 500 şirketlerinin ihracatı 2025 yılında yüzde 8,4 artarak 104,7 milyar dolara yükseldi.

Türkiye'nin toplam ihracatı aynı dönemde yüzde 4,4 artışla 273,3 milyar dolara çıkarken, İSO 500 şirketlerinin toplam ihracat içindeki payı yüzde 38,3 oldu.

İSO değerlendirmesinde, küresel talep koşullarının zayıf olduğu bir dönemde ihracattaki bu performansın sanayinin dış pazarlardaki dayanıklılığını gösterdiği belirtildi.

Sanayi PMI yıl boyunca daralma bölgesinde kaldı

Araştırmada, İSO Türkiye İmalat PMI endeksinin 2025 yılı boyunca 50 eşik değerinin altında kaldığına dikkat çekildi.

Yüksek faizler, finansmana erişim güçlüğü, zayıflayan iç talep ve maliyet baskılarının sanayi şirketleri üzerinde ciddi yük oluşturduğu ifade edildi.

Küresel görünüm

İSO'nun değerlendirmesine göre 2025 yılı, korumacılık eğilimlerinin arttığı ve küresel ticaret dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönem oldu.

Dünya ekonomisi yüzde 3,4 büyürken, gelişmiş ülkelerde büyüme yüzde 1,9, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 4,4 seviyesinde gerçekleşti.

ABD ekonomisi yüzde 2,1, Avrupa Birliği yüzde 1,6 ve Çin ekonomisi yüzde 5 büyüdü.

İSO, artan jeopolitik riskler ve gümrük tarifelerinin özellikle imalat sanayii üzerinde baskı oluşturduğunu vurguladı.

İSO 500'ün sanayi ihracatındaki payı yüzde 39,7'ye yükseldi

İSO 500 şirketlerinin Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı 2025 yılında yüzde 39,7 olarak gerçekleşti.

Araştırmada, İSO 500 kuruluşlarının yalnızca üretimde değil, ihracatta da Türk sanayisinin lokomotifi olmayı sürdürdüğü vurgulandı. Söz konusu payın 2025 yılında 1,4 puan artarak yüzde 39,7'ye yükseldiği ve son yıllardaki yüzde 40 bandına yakın seyrini koruduğu belirtildi.

Vergi öncesi kâr yüzde 64,7 arttı

İSO 500 şirketlerinin vergi öncesi dönem kârı ve zarar toplamı 2025 yılında yüzde 64,7 artışla 267 milyar liradan 441 milyar liraya yükseldi.

Vergi öncesi dönem kâr ve zarar toplamının net satışlara oranı ise yüzde 2,6'dan yüzde 3,4'e çıktı. Ancak bu oran, son on yıl ortalaması olan yüzde 6,8'in oldukça altında kaldı.

Faaliyet kârı 1 trilyon lirayı aştı

İSO 500'ün faaliyet kârı 2025 yılında yüzde 57,1 artarak 641 milyar liradan 1 trilyon 7 milyar liraya yükseldi.

Faaliyet kârlılığı oranı da yüzde 6,2'den yüzde 7,7'ye çıktı. Buna rağmen faaliyet kârlılığı, 2015-2024 dönemindeki ortalama yüzde 10,4 seviyesinin altında gerçekleşti.

Kârlılık göstergelerinde toparlanma var ancak tarihsel ortalamaların altında

Araştırmada yer alan seçilmiş temel göstergelere göre:

* Net satışlar yüzde 27 artışla 10,27 trilyon liradan 13,05 trilyon liraya yükseldi.

* Satışların maliyeti yüzde 24,5 arttı.

* Brüt satış kârı yüzde 41,9 yükseldi.

* Faaliyet kârı yüzde 57,1 arttı.

* Finansman öncesi kâr yüzde 39,8 büyüdü.

* Finansman giderleri yüzde 38,1 arttı.

* Vergi öncesi dönem kârı yüzde 64,7 yükseldi.

* FAVÖK (EBITDA) yüzde 37,5 artarak 1,81 trilyon liraya çıktı.

İSO değerlendirmesine göre 2025 yılında uygulanan dezenflasyon politikaları ve dış pazarlardaki durgunluk satış gelirleri üzerinde baskı oluşturdu. Yüksek faiz oranları ve artan finansman maliyetleri de kârlılık göstergelerini sınırlamaya devam etti.

Buna karşın şirketlerin maliyet yönetiminde sağladıkları başarı sayesinde kârlılıkta sınırlı da olsa toparlanma yaşandı.

Araştırmada, 2024 yılındaki sert düşüşlerin ardından 2025 yılında kâr rakamlarında güçlü nominal iyileşme görüldüğü belirtilirken, bu iyileşmede 2024 yılındaki düşük baz etkisinin de önemli rol oynadığı ifade edildi.

İSO ayrıca, 2025 yılında tüm kârlılık oranlarının son 10 yıllık ortalamaların altında kaldığına dikkat çekti. Buna göre sanayi kuruluşlarında nominal olarak güçlü bir toparlanma görülse de kârlılık göstergeleri tarihsel ortalamaların gerisinde seyretmeye devam etti.