ABD hangi Türk şirketlerini yaptırım listesine aldı?

ABD’nin İran’ı ekonomik ve finansal sistemden izole etmek amacıyla açıkladığı son yaptırım paketinin Türkiye bağlantısı dikkat çekti.

Yaptırım listesine İzmir ve İstanbul merkezli üç şirket girerken, ABD yönetimi şirketlerin İranlı Mahan Air’e farklı alanlarda destek sağladığını ileri sürdü.

Üç Türkiye merkezli şirket listeye girdi

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, İran havacılık sektörünü hedef alan 36 unsurluk yaptırım paketinde Sky Phoenix Hava Yolları Taşımacılığı Ticaret Limited Şirketi, S Sistem Lojistik Hizmetleri Anonim Şirketi ve Mes Kargo Taşımacılık Turizm ve Dış Ticaret Limited Şirketini de listeye aldı.

ABD kayıtlarına göre Sky Phoenix İzmir, S Sistem ve Mes Cargo ise İstanbul merkezli faaliyet gösteriyor. Üç şirket de Washington’ın uzun süredir yaptırım uyguladığı İranlı Mahan Air ile bağlantılı faaliyetlerde bulunmakla suçlanıyor.

Mahan Air, ABD tarafından İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle 2011’den bu yana yaptırım altında tutuluyor. Washington son paketle yalnızca İran’daki havayolu şirketlerini değil, bunların dış ülkelerde kullandığını öne sürdüğü tedarik, lojistik ve aracılık ağlarını da hedef aldı.

Sky Phoenix için Boeing 777 iddiası

Üç şirket arasında en dikkat çekici iddia Sky Phoenix hakkında ortaya atıldı. ABD Hazine Bakanlığı, Mahan Air’in 2026 yazında en az üç Boeing 777 uçağını Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman üzerinden İran’a götürdüğünü belirtti.

Washington’a göre Birleşik Arap Emirlikleri merkezli ECT Aviation Support ile Türkiye merkezli Sky Phoenix, ABD menşeli uçakların Mahan Air’e aktarılmasını sağlayan yapıda aracı rol üstlendi.

ABD makamları söz konusu uçakların daha önce hizmet dışına çıkarılmış filolardan geldiğini, daha sonra ECT Aviation Support üzerinden geçici tescil aldığını ve İran’a yönlendirildiğini öne sürdü. Hazine Bakanlığı bu yöntemin geçmişte Mahan Air’in yaptırımları aşmak için kullandığı yöntemlere benzediğini savundu.

Sky Phoenix bu gerekçeyle Mahan Air’e maddi, teknolojik veya hizmet desteği sağladığı iddiasıyla yaptırım listesine eklendi.

S Sistem’e İHA bileşeni suçlaması

Türkiye bağlantısındaki ikinci önemli başlık S Sistem Lojistik oldu. ABD Hazine Bakanlığı, şirketin Mahan Air adına İran’a gönderilen çeşitli sevkiyatları koordine ettiğini ileri sürdü.

Washington’ın açıklamasında bu sevkiyatların arasında insansız hava aracı bileşenleri ile endüstriyel ekipman bulunduğu özellikle belirtildi. Bu ayrıntı, yaptırım paketindeki Türkiye bağlantısını yalnızca sivil havacılık veya lojistik hizmetleriyle sınırlı olmaktan çıkarıyor.

ABD yönetimi İran’ın sivil havacılık ağlarının hassas teknoloji, çift kullanımlı ürünler ve farklı ekipmanların temininde kullanılabildiğini savunuyor. Bu nedenle havayollarına hizmet veren yabancı lojistik şirketleri de giderek daha fazla yaptırım incelemesine giriyor.

Mes Cargo için Mahan Air bağlantısı

Listede yer alan üçüncü Türkiye merkezli şirket Mes Cargo oldu. ABD Hazine Bakanlığı, şirketin Mahan Air’in genel satış acentesi olarak görev yaptığını ve İranlı havayolu adına çeşitli sevkiyatları koordine ettiğini ileri sürdü.

Genel satış acenteleri havayolu şirketleri adına satış, müşteri hizmetleri, kargo yönlendirmesi ve taşıma organizasyonu gibi çok sayıda faaliyette bulunabiliyor. Washington, bu hizmetlerin yaptırım altındaki bir şirkete sağlanmasını yaptırım gerekçesi olarak değerlendirdi.

S Sistem ve Mes Cargo, Mahan Air’e finansal, maddi veya teknolojik destek ya da mal ve hizmet sağladıkları gerekçesiyle ABD yaptırım listesine alındı.

ABD finans sistemiyle bağ kesiliyor

Yaptırım kararı şirketler açısından yalnızca ABD’de işlem yapamamak anlamına gelmiyor. Listeye alınan şirketlerin ABD’de bulunan veya ABD kişileri tarafından kontrol edilen mal varlıkları bloke ediliyor ve bu varlıkların Amerikan makamlarına bildirilmesi gerekiyor.

Ayrıca yaptırım kapsamındaki şirketlerin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde 50 ve üzerinde sahip olduğu şirketler de belirli koşullarda otomatik olarak yaptırım kapsamına girebiliyor. ABD kişi ve kuruluşlarının bu şirketlerle işlem yapması ise genel olarak yasaklanıyor.

Daha önemlisi, yaptırımın etkisi ABD sınırlarının dışına da taşınabiliyor. ABD Hazine Bakanlığı, yaptırım listesindeki şirketlerle önemli işlemler gerçekleştiren yabancı finans kuruluşlarının ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini belirtiyor.

Bu durum uluslararası bankaların, sigorta şirketlerinin ve ticari ortakların yaptırım listesindeki şirketlerle ilişkilerini yeniden değerlendirmesine yol açabiliyor. Dolayısıyla kararın asıl ekonomik etkisi, şirketlerin dolar işlemleri ve ABD pazarı kadar küresel finans sistemiyle kurdukları ilişkiler üzerinde ortaya çıkabilir.

Washington İran’ın dış ağlarına yöneliyor

ABD’nin son yaptırım paketi İran’a karşı yürütülen “Ekonomik Dışlama Operasyonu”nun bir parçasını oluşturuyor. Paket kapsamında İran’daki 27 havayolu şirketinin yanı sıra farklı ülkelerde faaliyet gösteren aracılar, lojistik şirketleri ve hizmet sağlayıcılar da hedef alındı.

Washington’ın yeni stratejisi yalnızca İran içindeki şirketleri yaptırım listesine almak yerine, İran’ın uçak, teknoloji, finansman ve lojistik hizmetlerine ulaşmasını sağlayan üçüncü ülke ağlarını kesmeye dayanıyor.

Türkiye merkezli üç şirketin aynı pakette yer alması da bu yaklaşımın doğrudan Türkiye’ye uzanan ayağını ortaya koydu. Bundan sonraki süreçte şirketlerin ABD yaptırım kararına karşı nasıl bir yol izleyeceği ve ticari ilişkilerinin karardan ne ölçüde etkileneceği izlenecek.