4,7 trilyon TL'lik borç... Faiz ödemeleri rekor kırdı

Hazine, yılın ilk dokuz ayında hem vadesi gelen eski borçları ödemek hem de nakit açığını finanse etmek için 4,7 trilyon liralık yeni borçlanmaya gitti. Aynı dönemde 2,2 trilyon lirayı bulan faiz ödemeleri, nakit açığını 1,9 trilyon liraya taşıdı. Faiz giderlerindeki hızlı artış, yıl sonu için öngörülen tutarın aşılabileceğine işaret etti.

Dünya'dan Naki Bakır'ın Hazine ve Maliye Bakanlığının verilerinden aktardığına göre, ocak-eylül döneminde Hazine'nin nakit gelirleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 34,6 artarak 12 trilyon 340,3 milyar liraya çıktı. Nakit harcamaları ise yüzde 31,2 artışla 14 trilyon 216,4 milyar liraya ulaştı. Özelleştirme ve fon gelirlerinden elde edilen 4,8 milyar liralık kaynak da eklendiğinde, Hazine’nin dokuz aylık nakit açığı 1 trilyon 871,3 milyar lira olarak kaydedildi. Bu tutar, geçen yılın aynı dönemindeki açığın yüzde 14,2 üzerinde yaşandı.

FAİZ ÖDEMELERİ REKOR KIRDI

Nakit açığının büyümesinde faiz ödemelerindeki artış belirleyici oldu. Hazine’nin ocak-eylül dönemindeki faiz dışı harcamaları yüzde 29,7 artarak 12 trilyon 27,8 milyar liraya yükseldi. Faiz ödemeleri ise yüzde 40,1 artışla 2 trilyon 188,6 milyar liraya ulaştı. Böylece dokuz aylık dönemler itibarıyla en yüksek faiz ödemesi kaydedildi.

Hazine, geçen yılın aynı dönemine göre 626,4 milyar lira daha fazla faiz ödedi. Toplam nakit harcamaları içinde faiz giderlerinin payı da yüzde 14,2'den yüzde 15,4'e çıktı.

Faiz yükündeki artışa karşın faiz dışı dengede fazla verildi. Geçen yılın ilk dokuz ayında 101,1 milyar lira açık veren faiz dışı denge, bu yılın aynı döneminde 312,5 milyar lira fazla verdi. Ancak bu fazla, faiz ödemelerinin yarattığı yükü karşılamaya yetmedi ve Hazine’nin nakit açığı büyümeye devam etti.

4,7 TRİLYON LİRALIK BORÇLANMA

Hazine, nakit açığını finanse etmek ve vadesi gelen eski borçlarını ödemek için dokuz ayda piyasalardan toplam 4 trilyon 694,7 milyar lira borçlandı. Bu tutarın 3 trilyon 112,1 milyar lirası vadesi gelen borçların anapara ödemelerinde kullanıldı. Böylece Hazine'nin elinde net finansman için 1 trilyon 582,6 milyar lira kaldı.

Piyasadan sağlanan net borçlanma, nakit açığını tek başına kapatmaya yetmedi. Hazine, finansman ihtiyacını karşılamak için kasa ve banka kaynaklarından da yararlandı. Bu kalemden 248,7 milyar liralık finansman sağlanırken Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan (TMSF) yaklaşık 34 milyar lira aktarıldı. Devirli ve garantili borçların geri dönüşlerinden de yaklaşık 6 milyar lira tahsilat yapıldı.

İÇ BORÇLANMA AZALDI, DIŞ BORÇLANMA ARTTI

Hazine’nin borçlanma verileri, iç ve dış kaynaklar arasında farklı bir tablo ortaya koydu. İlk dokuz ayda piyasadan sağlanan brüt iç borçlanma, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42 artarak 4 trilyon 146,2 milyar liraya çıktı. Vadesi gelen borçların geri ödemeleri ise yüzde 254,5 artışla 2 trilyon 692,2 milyar liraya ulaştı.

Bu gelişmeler sonucunda net iç borçlanma, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32,7 azalarak 1 trilyon 454 milyar lira oldu. Hazine, geçen yılın ilk dokuz ayına kıyasla net bazda 705,5 milyar lira daha az iç borçlandı.

Dış borçlanmada ise ters yönde bir hareket yaşandı. Dokuz ayda yaklaşık 420 milyar liralık dış borç geri ödemesi yapan Hazine, 548,6 milyar liralık yeni dış borçlanmaya gitti. Böylece net dış borçlanma, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,2 artarak 128,6 milyar liraya yükseldi.

GÖZLER YIL SONUNDA: FAİZ TAHMİNİ AŞILABİLİR

2026 yılı için Orta Vadeli Program’da (OVP) öngörülen faiz gideri, yılın ilk dokuz ayında büyük ölçüde gerçekleşti. Geçen yıl hazırlanan programda 2026’nın tamamı için 2 trilyon 741,7 milyar liralık faiz ödemesi tahmin edilmişti. Yeni OVP’de ise yıl sonu beklentisi 2 trilyon 824,9 milyar liraya çıkarıldı.

Yeni tahminin tutması için yılın son üç ayında yapılacak faiz ödemelerinin toplam 636,3 milyar lirayı aşmaması gerekiyor. Bu da ilk dokuz ayda aylık ortalama 273,6 milyar lira olan faiz ödemelerinin, yılın son üç ayında ortalama 212,1 milyar liraya gerilemesi anlamına geliyor.

Ancak yüksek borç çevirme ihtiyacı ve devam eden borçlanma gereksinimi nedeniyle faiz ödemelerinin bu düzeye inmesi zor görülüyor. Bu durumda 2026 yılı için öngörülen faiz giderinin aşılması gündeme gelebilir. OVP’de faiz ödemelerinin 2027’de 3 trilyon 975 milyar liraya, 2028’de 4 trilyon 693,9 milyar liraya ve 2029’da 5 trilyon 244,8 milyar liraya ulaşacağı tahmin ediliyor.